Lý thuyết

Bảng phiên âm tiếng Trung và các chú ý cần nhớ

1. Bảng Thanh Mẫu:

Âm hai môi, âm môi răng	b	p	m	f
Âm đầu lưỡi	d	t	n	l
Âm gốc lưỡi	g	k	h
Âm mặt lưỡi	j	q	x
Âm đầu lưỡi trước	z	c	s
Âm đầu lưỡi sau	zh	ch	sh	r

2. Bảng Vận Mẫu:

a	ai	ao	an	ang
o	ou	ong
e	ei	en	eng
i	ia	ie	iao	iou	ian	iang	in	ing	iong
u	ua	uo	uai	uei(ui)	uan	uen(un)	uang	ueng
ü	üe	üan	ün
er

3. Bảng Thanh Điệu:

	1	2	3	4	5
1	1+1jīn tiān	1+2Zhōng guó	1+3bīng shuǐ	1+4zhī dào	1+5zhēn de
2	2+1míng tiān	2+2míng nián	2+3pí jiǔ	2+4róng yì	2+5shén me
3	3+1xǐ huān	3+2qǐ chuáng	3+3nǐ hǎo	3+4chǎo fàn	3+5wǒ de
4	4+1miàn bāo	4+2wèn tí	4+3zhè lǐ	4+4zài jiàn	4+5xiè xie

3.1. Chú ý:

• Cách đọc thanh nhẹ:

Thanh nhẹ không đứng đầu câu hay trước một từ mà thường kết hợp phía sau một âm tiết khác hoặc giữa các từ ngữ.

Khi đứng sau thanh 1, 2, 4, thanh nhẹ thường được hạ thấp cao độ, còn đứng sau thanh 3 thì khi đọc sẽ cao hơn một chút.

1+5	2+5	3+5	4+5
zhuōzi	pánzi	yǐzi	kùzi

• Cách đọc từ láy:

Khi đọc từ láy, âm thứ hai sẽ được chuyển thành thanh nhẹ.

bàba	māma	yéye	nǎinai
xièxie	kànkan	shuōshuo	chángchang

• Biến điệu của 不 /bù/ và 一 /yī/

	Kết hợp với thanh 1/2/3		Kết hợp với thanh 4
不 /bù/	Giữ nguyên	bù + chī = bù chī bù + xíng = bù xíng bù + hǎo = bù hǎo	Chuyển thành thanh 2	bù + duì = bú duìbù + shì = bú shìbù + kàn = bú kàn
一 /yī/	Chuyển thành thanh 4	yī + zhāng = yì zhāngyī + tiáo = yì tiáoyī + zhǒng = yì zhǒng	Chuyển thành thanh 2	yī + dìng = yí dìng yī + kuài = yí kuài

• Khi vận mẫu ü và các vận mẫu kép bắt đầu bằng ü (üe, üan,…) kết hợp với j, q, x thì ta lược bỏ dấu hai chấm trên ü đi, nhưng khi kết hợp với l, n thì hai dấu chấm trên ü vẫn được giữ nguyên.

	ü	üe	üan	ün
j	ju	jue	juan	jun
q	qu	que	quan	qun
x	xu	xue	xuan	xun

• Khi các vận mẫu iou, uei, uen kết hợp với các thanh mẫu, ta bỏ o, e ở giữa đi, cách đọc vẫn giữ nguyên.

Thanh mẫu	Vận mẫu	Kết hợp lại
d	iou	diu	diù
j	iou	jiu	jiǔ
sh	uei	shui	shuǐ
z	uei	zui	zuì
g	uen	gun	gǔn
t	uen	tun	tún

• Quy tắc ghép dấu cách âm:

Để tránh nhầm lẫn về ranh giới các âm tiết, khi âm tiết bắt đầu bằng “a, o, e”, ta phải dùng dấu cách âm (‘).

Không cách âm		Có cách âm
先: trước tiên	xiān	Xī’ān	西安：Tây An
接：nhận	jiē	jī’ē	饥饿：đói khát
江：sông	jiāng	jī’áng	激昂: hùng dũng

4. Luyện đọc Rao kou Ling:

Sì shēng gē

四声歌

xué hǎo shēng yùn biàn sì shēng, yīn yáng shǎng qù yào fēn míng

bù wèi fāng fǎ xū zhǎo zhǔn, kāi qí hé cuō shǔ kǒu xíng

shuāng chún bān bào bì bǎi bō, dǐ shé dāng dì dòu diǎn dīng

shé gēn gāo gǒu kēng gēng gù, shé miàn jī jié jiào jiān jīng

qiào shé zhǔ zhēng zhēn zhì zhào, píng shé zī zé zǎo zài zēng

cā yīn fā fān fēi fēn fù, sòng qì chá chái chǎn chè chēng

hé kǒu hū wǔ kū hú gǔ, kāi kǒu hé pō gē ān zhēng

cuō kǒu xū xué xún xú jù, qí chǐ yī yōu yáo yè yīng

qián bí ēn yīn yān wān wěn, hòu bí áng yíng zhōng yōng shēng

yǎo jǐn zì tóu guī zì wěi, yīn yáng shǎng qù jì biàn shēng

xún xù jiàn jìn jiān chí liàn, bù nán dá dào chún hé qīng

5. Bảng phiên âm tiếng Trung và các chú ý cần nhớ